DOCUMENT DE DÉBAT PUBLIC | PROPOSITION NON OFFICIELLE, NON ADOPTÉE. Un texte de 69 articles communiqué à Haiti OSINT propose une refonte du cadre de l’immigration, de l’émigration, des contrôles frontaliers et de la sécurité migratoire en République d’Haïti. Il n’a pas été établi qu’il ait été déposé auprès d’une autorité législative, adopté, promulgué ou publié dans Le Moniteur. Il ne crée donc aucune nouvelle obligation juridique.

Le document, rédigé en créole haïtien et présenté ci-dessous dans son ensemble, entend organiser les conditions d’entrée et de séjour des étrangers, les catégories de visas, les permis de résidence, le travail des ressortissants étrangers, la lutte contre les trafics transfrontaliers et les procédures d’éloignement. Il propose également un système de données biométriques, des mécanismes de contrôle des agents publics et des garanties pour les personnes demandant l’asile.
Ce que propose le texte
Les articles 6 à 10 donnent à la Direction de l’immigration et de l’émigration (DIE) un rôle central dans un dispositif informatisé reliant points de passage et consulats. Les articles 11 à 17 prévoient notamment l’amélioration des infrastructures, la vérification documentaire, la surveillance maritime et des règles pour le traitement des franchissements irréguliers. Les articles 18 à 33 organisent l’admission, les visas, le séjour, le travail et l’investissement. Le texte consacre ensuite des chapitres à la coopération policière, aux infractions transfrontalières, à l’éloignement, à l’asile et aux données biométriques.
Le volet relatif aux droits prévoit une information sur les motifs d’expulsion, la possibilité de présenter une défense, un interprète si nécessaire, des voies de recours et des protections particulières pour les personnes vulnérables. Les dispositions relatives à la biométrie envisagent la collecte de photographies et d’empreintes, tout en exigeant des règles sur la sécurité, les accès et la conservation des données.
Les questions juridiques et financières avant toute adoption
Cette initiative doit être distinguée du droit en vigueur. La loi du 8 décembre 1959 sur l’immigration et l’émigration existe déjà. La Constitution de 1987 amendée prévoit notamment, en ses articles 53 à 57, des dispositions sur l’admission et le séjour des étrangers ainsi que sur l’asile politique. Une étude juridique devrait identifier les règles déjà applicables, celles qui auraient été modifiées depuis 1959 et les changements précis que nécessiterait le nouveau projet.
Plusieurs points demandent aussi des réponses opérationnelles : quel coût d’équipement des postes frontaliers et du système biométrique ? Quel contrôle indépendant de l’utilisation des données ? Quels moyens pour garantir l’accès à un interprète et à une contestation effective des décisions ? Comment financer la formation, la supervision des agents et la maintenance du système informatique ? Le texte renvoie une partie des modalités à de futurs règlements sans en chiffrer la dépense.
Note de provenance. Haiti OSINT publie ci-après le document tel que communiqué à la rédaction, comme contribution au débat public et non comme acte du gouvernement ou du Parlement. Le texte porte des emplacements de date et de signatures non remplis. Il ne s’agit pas d’un exemplaire authentifié d’un document déposé auprès des pouvoirs publics. Les références constitutionnelles et législatives citées dans cette présentation sont des points de contexte, non un avis juridique ni une validation complète de la proposition.
Texte de la proposition, en créole haïtien : 69 articles
REPUBLIK D AYITI
PWOJÈ LWA SOU IMIGRASYON, KONTWÒL FWONTYÈ AK SEKIRITE NASYONAL
Dokiman lejislatif pou etid, diskisyon, amandman ak adopsyon.
Tit ofisyèl pwopozisyon an: Loi portant organisation de l’immigration, de l’émigration, du contrôle des frontières et de la sécurité migratoire en République d’Haïti.
PREANBIL
Lè nou konsidere souverènte Repiblik d Ayiti ak nesesite pou Leta egzèse kontwòl efikas sou teritwa nasyonal li;
Lè nou konsidere enpòtans sekirite nasyonal, pwoteksyon fwontyè terès, maritim ak ayeryen;
Lè nou konsidere nesesite pou konbat imigrasyon ilegal, trafik moun, trafik zam, kontrebann, fo dokiman ak tout lòt aktivite kriminèl ki kapab menase sekirite peyi a;
Lè nou konsidere nesesite pou modènize sistèm imigrasyon ayisyen an, mete teknoloji nan sèvis kontwòl migrasyon epi ranfòse kapasite enstitisyon Leta yo;
Lè nou konsidere nesesite pou etabli yon politik migratwa ki òganize, transparan, responsab epi respekte dwa moun;
Lè nou konsidere Konstitisyon Repiblik d Ayiti, sitou dispozisyon li yo sou sekirite nasyonal, etranje, dwa azil ak nasyonalite;
Leta ayisyen adopte prensip ki annapre yo kòm baz pou nouvo politik imigrasyon nasyonal la.
TIT I — DISPOZISYON JENERAL | Chapit I — Objektif ak aplikasyon lwa a
Atik 1. Lwa sa a etabli prensip, règ ak mekanis ki dwe gouvène antre, sòti, sikilasyon, rezidans ak aktivite etranje sou teritwa Repiblik d Ayiti.
Atik 2. Objektif lwa sa a se pwoteje souverènte nasyonal, sekirize fwontyè peyi a, òganize mouvman migratwa, konbat imigrasyon ilegal epi garanti aplikasyon lalwa.
Atik 3. Lwa sa a aplike sou tout teritwa ayisyen an, nan espas maritim, espas ayeryen, pò maritim, ayewopò entènasyonal, pò antre ofisyèl ak lòt zòn ki anba jiridiksyon Repiblik d Ayiti.
Atik 4. Tout moun ki pa gen nasyonalite ayisyen dwe respekte kondisyon legal ki etabli pou antre ak rete sou teritwa nasyonal la, san prejije pou dwa ki pwoteje pa Konstitisyon an ak trete entènasyonal yo.
Atik 5. Leta gen obligasyon pou aplike politik imigrasyon an san diskriminasyon ilegal, san pèsekisyon politik, san abi pouvwa epi avèk respè pou diyite moun.
TIT II — OTORITE NASYONAL SOU IMIGRASYON | Chapit I — Direksyon Jeneral Imigrasyon ak Emigrasyon
Atik 6. Direksyon Imigrasyon ak Emigrasyon (DIE) se enstitisyon teknik ki responsab aplikasyon politik imigrasyon ak emigrasyon Leta, anba ministè ki gen afè enteryè nan atribisyon li.
Atik 7. DIE gen misyon pou: 1. Kontwole antre ak sòti etranje ak sitwayen ayisyen. 2. Verifye paspò, viza ak lòt dokiman vwayaj. 3. Bay pèmi rezidans dapre lalwa. 4. Kenbe yon rejis nasyonal sou etranje ki gen estati legal nan peyi a. 5. Kontwole respekte kondisyon rezidans yo. 6. Kowòdone operasyon administratif ak sèvis sekirite ki konsène imigrasyon. 7. Prepare rapò anyèl sou sitiyasyon migratwa peyi a.
Atik 8. DIE dwe genyen yon sistèm enfòmatik santralize ki konekte ak pòs fwontyè, ayewopò, pò maritim ak konsila ayisyen ki otorize yo.
Atik 9. Tout ajan imigrasyon dwe resevwa fòmasyon sou dwa moun, idantifikasyon dokiman fwod, sekirite fwontyè, teknik entèvyou ak pwosedi legal.
Atik 10. Nenpòt ajan imigrasyon ki sèvi ak fonksyon li pou ekstòsyon, koripsyon, trafik moun, falsifikasyon dokiman oswa abi pouvwa dwe sibi sanksyon disiplinè ak pouswit penal, selon gravite zak la.
TIT III — KONTWÒL FWONTYÈ NASYONAL | Chapit I — Fwontyè terès, maritim ak ayeryen
Atik 11. Leta dwe etabli yon sistèm kontwòl entegre sou tout fwontyè Repiblik d Ayiti.
Atik 12. Tout antre ak sòti entènasyonal dwe fèt atravè pòs fwontyè, ayewopò ak pò maritim Leta rekonèt kòm pwen antre ofisyèl.
Atik 13. Gouvènman an dwe mete an plas yon plan nasyonal pou modènize pòs fwontyè yo, avèk: 1. Sistèm kamera siveyans. 2. Ekipman pou verifye dokiman vwayaj. 3. Sistèm anrejistreman elektwonik. 4. Enstalasyon kominikasyon sekirize. 5. Ekipman deteksyon fo dokiman. 6. Enstalasyon pou enspeksyon pasaje ak machandiz. 7. Espas espesyal pou ijans ak asistans medikal.
Atik 14. Otorite konpetan yo dwe etabli yon pwogram siveyans maritim pou konbat antre ilegal, trafik moun, trafik zam ak transpò machandiz ilegal.
Atik 15. Tout bato ak avyon k ap antre sou teritwa ayisyen an dwe respekte pwosedi deklarasyon, idantifikasyon ak enspeksyon ki aplikab yo.
Atik 16. Nenpòt moun ki travèse fwontyè a deyò pwen antre legal yo kapab sibi kontwòl administratif ak pwosedi lalwa prevwa yo. Sitiyasyon an dwe egzamine endividyèlman, sitou lè moun nan mande azil oswa bezwen pwoteksyon.
Atik 17. Leta dwe kreye yon sistèm siveyans elektwonik pou detekte mouvman migratwa iregilye, avèk règleman strik sou pwoteksyon done pèsonèl ak kontwòl jidisyè.
TIT IV — KONDISYON POU ANTRE SOU TERITWA AYITI | Chapit I — Paspò, viza ak dokiman vwayaj
Atik 18. Tout etranje ki vle antre ann Ayiti dwe prezante yon dokiman vwayaj valab, sof eksepsyon lalwa oswa akò entènasyonal prevwa.
Atik 19. Selon nasyonalite moun nan ak objektif vwayaj li, li kapab oblije genyen yon viza anvan li antre nan peyi a.
Atik 20. Otorite konsilè ayisyen yo gen responsablite pou trete demann viza yo dapre kritè ki etabli nan règleman imigrasyon yo.
Atik 21. Yon demann viza kapab refize lè gen prèv serye sou: 1. Itilizasyon fo dokiman. 2. Fwod nan deklarasyon idantite. 3. Patisipasyon nan trafik moun. 4. Patisipasyon nan trafik zam oswa dwòg. 5. Menas reyèl pou sekirite nasyonal. 6. Lòt rezon legal ki byen dokimante. Refi a dwe respekte pwosedi legal yo epi li pa dwe baze sou diskriminasyon.
Atik 22. Tout moun k ap antre sou teritwa a dwe deklare objektif vizit li, adrès kote li pral rete ak dire sejou li, selon kategori antre li.
Atik 23. Otorite imigrasyon yo kapab fè verifikasyon idantite ak dokiman yon moun nan limit lalwa pèmèt, san fouy abitrè ni detansyon ilegal.
TIT V — KATEGORI VIZA AK REZIDANS | Chapit I — Kategori viza
Atik 24. Sistèm viza ayisyen an dwe genyen kategori sa yo: 1. Viza touris. 2. Viza biznis. 3. Viza travay. 4. Viza etid. 5. Viza envestisman. 6. Viza diplomatik. 7. Viza misyon imanitè. 8. Viza tranzit. 9. Viza fanmi. 10. Viza espesyal ki prevwa nan akò entènasyonal.
Atik 25. Dire validite chak kategori viza dwe defini nan règleman aplikasyon lwa sa a.
Atik 26. Yon etranje ki vle rete ann Ayiti pi lontan pase peryòd otorizasyon li dwe mande yon pèmi rezidans anvan dokiman li ekspire, sof ka espesyal lalwa prevwa.
Atik 27. Pèmi rezidans yo dwe genyen yon nimewo idantifikasyon inik, yon dat ekspirasyon ak yon sistèm elektwonik pou verifye validite yo.
Atik 28. Nenpòt etranje ki jwenn pèmi rezidans dwe respekte kondisyon kategori rezidans li an. Nenpòt chanjman nan objektif sejou a dwe deklare bay otorite konpetan yo.
TIT VI — TRAVAY AK AKTIVITE EKONOMIK ETRANJE
Atik 29. Okenn etranje pa kapab egzèse yon aktivite pwofesyonèl ki mande otorizasyon travay san li pa genyen pèmi ki nesesè a.
Atik 30. Tout antrepriz ki anplwaye etranje dwe verifye validite dokiman travay ak rezidans anplwaye sa yo.
Atik 31. Anplwayè ki anplwaye etranje dwe respekte dwa travayè yo, peye obligasyon fiskal ak sosyal ki aplikab epi kenbe dokiman administratif obligatwa yo.
Atik 32. Yon anplwayè ki konnen li anplwaye yon moun ak fo dokiman oswa ki òganize antre ilegal pou eksplwate travayè a kapab sibi sanksyon penal ak finansye.
Atik 33. Etranje ki envesti nan ekonomi ayisyen an dwe respekte lwa fiskal, komèsyal, anviwònmantal ak travay Repiblik d Ayiti.
TIT VII — SEKIRITE NASYONAL AK KONTWÒL KRIMINALITE TRANSFONTYÈ
Atik 34. Otorite imigrasyon yo dwe kolabore avèk Polis Nasyonal d Ayiti, ladwàn, otorite jidisyè yo ak lòt sèvis sekirite Leta nan kad konba kont kriminalite transfontyè.
Atik 35. Yon etranje ki gen yon manda arestasyon entènasyonal oswa ki sispèk nan yon zak kriminèl dwe sibi verifikasyon legal, dapre pwosedi jidisyè ak akò entènasyonal ki aplikab.
Atik 36. Leta dwe mete an plas yon sistèm verifikasyon dokiman pou anpeche itilizasyon paspò fo, kat idantite fo, viza fo ak lòt dokiman migratwa falsifye.
Atik 37. Nenpòt rezo ki òganize transpò ilegal moun atravè fwontyè a pou eksplwatasyon, travay fòse, esklavaj modèn oswa lòt aktivite kriminèl dwe sibi pouswit penal.
Atik 38. Tout enfòmasyon sou moun ki reprezante yon menas reyèl ak dokimante pou sekirite nasyonal kapab pataje ant sèvis Leta yo, nan kad yon pwosedi legal, avèk garanti kont itilizasyon abitrè enfòmasyon sa yo.
TIT VIII — IMIGRASYON IREGILYE, EKSPILSYON AK RETOU
Atik 39. Yon etranje ki rete sou teritwa a apre pèmi li ekspire kapab resevwa yon avi administratif pou regilarize sitiyasyon li, sof lè gen yon lòt baz legal pou aksyon imedya.
Atik 40. Anvan nenpòt desizyon ekspilsyon, moun konsène a dwe: 1. Konnen rezon desizyon an. 2. Jwenn posiblite pou prezante defans li. 3. Gen aksè ak yon entèprèt si sa nesesè. 4. Gen aksè ak asistans legal dapre dispozisyon aplikab yo. 5. Kapab konteste desizyon an devan yon otorite konpetan.
Atik 41. Ekspilsyon yon etranje kapab fèt nan ka lalwa prevwa, tankou vyolasyon grav kondisyon rezidans, fwod migratwa oswa menas reyèl pou sekirite nasyonal, apre egzamen endividyèl ak respè garanti legal yo.
Atik 42. Okenn moun pa kapab ekspilse oswa voye tounen nan yon peyi kote gen gwo risk pèsekisyon, tòti, tretman mechan oswa menas grav pou lavi li, dapre prensip non-refoulement ak obligasyon entènasyonal Ayiti.
Atik 43. Detansyon administratif nan kad imigrasyon dwe rete yon mezi eksepsyonèl, nesesè, pwopòsyonèl, limite nan tan epi anba kontwòl yon otorite jidisyè. Altènativ tankou prezantasyon regilye ak garanti administratif dwe egzamine anvan.
Atik 44. Timoun, fanm ansent, viktim trafik moun ak lòt moun ki nan sitiyasyon vilnerab dwe jwenn pwoteksyon espesyal. Timoun pa dwe mete nan detansyon imigrasyon sèlman poutèt estati migratwa yo.
TIT IX — AZIL AK PWOTEKSYON IMANITÈ
Atik 45. Repiblik d Ayiti rekonèt dwa azil dapre Konstitisyon an ak obligasyon entènasyonal li.
Atik 46. Nenpòt moun ki mande pwoteksyon kont pèsekisyon nan peyi orijin li dwe kapab depoze yon demann azil devan otorite ki konpetan.
Atik 47. Demann azil yo dwe egzamine endividyèlman, san diskriminasyon, avèk konfidansyalite ak posiblite pou fè rekou.
Atik 48. Otorite imigrasyon yo pa kapab retire yon moun nan teritwa a pandan demann pwoteksyon li a ap egzamine, lè sa nesesè pou garanti prensip non-refoulement.
TIT X — DONE BIYOMETRIK AK SISTÈM IDANTIFIKASYON
Atik 49. Leta kapab etabli yon sistèm idantifikasyon biyometrik pou pasaje ak etranje ki resevwa otorizasyon rezidans, nan limit nesesite ak pwopòsyonalite lalwa.
Atik 50. Done biyometrik yo kapab gen ladan foto, anprent dijital ak lòt eleman idantifikasyon ki legalman otorize.
Atik 51. Done pèsonèl yo dwe konsève nan sistèm sekirize. Aksè dwe limite ak ajan otorize. Itilizasyon, transfè ak konsèvasyon done yo dwe kontwole epi respekte dwa moun.
TIT XI — SANKSYON AK RESPONSABLITE PENAL
Atik 52. Nenpòt moun ki itilize fo dokiman pou antre oswa rete ilegalman ann Ayiti kapab sibi amann ak pouswit penal, selon gravite zak la.
Atik 53. Nenpòt moun ki òganize oswa fasilite trafik moun, eksplwatasyon migran oswa kontrebann moun atravè fwontyè a dwe sibi sanksyon penal ki prevwa nan lwa penal yo.
Atik 54. Nenpòt ajan piblik ki vann viza, pèmi rezidans oswa lòt dokiman ofisyèl ilegalman dwe sibi sanksyon disiplinè ak penal.
Atik 55. Nenpòt antrepriz transpò ki fè deklarasyon fo oswa ki vyole obligasyon legal verifikasyon dokiman pasaje yo kapab sibi amann ak lòt sanksyon administratif, san prejije pou pouswit penal.
Atik 56. Sanksyon yo dwe pwopòsyonèl ak gravite zak la, prèv ki disponib yo ak responsablite chak moun. Okenn sanksyon penal pa kapab enpoze san yon pwosedi legal.
TIT XII — KOOPERASYON ENTÈNASYONAL
Atik 57. Leta dwe devlope akò koperasyon avèk lòt peyi pou konbat trafik moun, trafik zam, fo dokiman ak lòt fòm kriminalite transfontyè.
Atik 58. Koperasyon sa a dwe fèt nan respè souverènte ayisyen, dwa moun, lwa nasyonal ak trete entènasyonal ki aplikab.
Atik 59. Leta kapab kolabore avèk INTERPOL, òganizasyon entènasyonal ak lòt enstitisyon konpetan pou amelyore sekirite migratwa.
TIT XIII — FINANSMAN AK KONTWÒL ENSTITISYONÈL
Atik 60. Leta dwe mete nan bidjè nasyonal la yon liy finansman espesyal pou modènizasyon sistèm imigrasyon ak kontwòl fwontyè.
Atik 61. Tout frè pou viza, rezidans ak sèvis imigrasyon dwe fikse nan yon dispozisyon legal oswa reglemantè ki pibliye ofisyèlman.
Atik 62. DIE dwe pibliye yon rapò anyèl sou kantite antre ak sòti, pèmi rezidans ki bay, demann azil, desizyon administratif ak lòt estatistik migratwa, pandan li pwoteje done pèsonèl moun yo.
Atik 63. Otorite kontwòl finansye Leta yo gen dwa verifye itilizasyon lajan ki afekte ak aplikasyon lwa sa a.
TIT XIV — DISPOZISYON TRANSITWA AK FINAL
Atik 64. Gouvènman an dwe pran dispozisyon reglemantè ki nesesè pou aplikasyon lwa sa a nan yon delè maksimòm sis mwa apre piblikasyon li.
Atik 65. Etranje ki deja rete ann Ayiti dwe jwenn yon peryòd tranzisyon rezonab pou mete dokiman yo annòd, dapre kondisyon ak kategori ki pral fikse nan règleman aplikasyon yo.
Atik 66. Tout enstitisyon Leta ki konsène dwe adapte pwosedi administratif yo ak dispozisyon nouvo lwa sa a.
Atik 67. Dispozisyon legal ki kontredi lwa sa a dwe amande oswa abwoje, nan mezi sa nesesè, selon pwosedi konstitisyonèl yo.
Atik 68. Prezante lwa sa a bay otorite lejislatif konpetan yo pou egzamen, amandman ak adopsyon.
Atik 69. Lwa sa a antre an aplikasyon apre piblikasyon li nan jounal ofisyèl Repiblik d Ayiti, Le Moniteur, dapre dispozisyon konstitisyonèl ki aplikab yo.
DISPOZISYON FINAL
Fèt nan Pòtoprens, nan dat __________________.
Pou Repiblik d Ayiti,
Prezidan enstitisyon konpetan an: __________________
Premye Minis: __________________
Minis Enteryè ak Kolektivite Teritoryal: __________________
Minis Jistis ak Sekirite Piblik: __________________
Siyati ak so ofisyèl: __________________
NÒT JIRIDIK: Dokiman sa a se yon pwopozisyon lejislatif. Li pa yon lwa ki deja adopte. Anvan depo ofisyèl, li dwe sibi verifikasyon konstitisyonèl, analiz konpare ak lwa 8 desanm 1959 la, amandman teknik, evalyasyon bidjetè ak konsiltasyon ak jiris, sèvis imigrasyon ak enstitisyon sekirite yo.
Références et crédit photographique
Contexte juridique : Library of Congress, loi du 8 décembre 1959 ; Constitution de 1987 amendée, titre sur les étrangers. Source de la proposition : texte communiqué à Haiti OSINT pour publication et discussion, origine institutionnelle non vérifiée.
Photo : Alex Proimos, frontière entre Haïti et la République dominicaine, 25 septembre 2012, Wikimedia Commons, CC BY 2.0. Archive d’illustration et non photographie du document ou de son dépôt.
